sekretariat@kancelaria-myszczyszyn.pl
+48 609 837 704
55-200 Oława
Kancelaria Radcy Prawnego
Małgorzata Myszczyszyn
NIP: 912 166 64 35
TSUE o WIBORZE
Wyrokiem z 12.02.2026r w sprawie C-471/24, na pytania prejudycjalne SO w Częstochowie :
- czy art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że pozwala on na badanie postanowień umownych dotyczących zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR. Przepis ten określa bowiem, że dyrektywie nie podlegają m.in. warunki umów odzwierciedlające obowiązujące przepisy ustawowe lub wykonawcze - TSUE orzekł, iż
warunek umowny przewidujący oprocentowanie zmienne oparte na WIBOR, jest objęty zakresem stosowania dyrektywy konsumenckiej. Przepisy krajowe nie przewidują bowiem obowiązkowego stosowania tego wskaźnika (mimo powszechności WIBOR w złotówkowych kredytach hipotecznych) i jego określonej stawki, niezależnie od wyboru dokonanego przez strony umowy. W szczególności nie są przeszkodą do oceny pod kątem dyrektywy konsumenckiej ani unijne rozporządzenie BMR ani ustawa z 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami (Dz. U. z 2025 r. poz. 720).
- Czy art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13/EWG pozwala na badanie postanowień umownych dotyczących zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR – który to przepis przewiduje, że ocena nieuczciwego charakteru warunków nie dotyczy ani określenia głównego przedmiotu umowy, ani relacji ceny i wynagrodzenia do dostarczonych w zamian towarów lub usług, o ile warunki te zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem - TSUE orzekł, iż
przepis ten pozwala na ocenę nieuczciwego charakteru warunku przewidującego zastosowanie zmiennego oprocentowania opartego na wskaźniku WIBOR 6M, jeżeli warunek ten nie został sformułowany prostym i zrozumiałym językiem (wymóg przejrzystości). Bank powinien bowiem poinformować konsumenta w sposób wystarczająco precyzyjny i dokładny o nazwie stosowanego wskaźnika referencyjnego, jego administratorze, a także o potencjalnych konsekwencjach stosowania zmiennego WIBOR, tak aby umożliwić mu oszacowanie całkowitego kosztu kredytu; wymóg przejrzystości nie nakłada na bank szczególnych obowiązków informacyjnych dotyczących metodologii wskaźnika referencyjnego w rozumieniu rozporządzenia BMR, takiego jak WIBOR. W kontekście kredytów hipotecznych obowiązki informacyjne banku określa dyrektywa 2014/17/UE w sprawie konsumenckich umów o kredyt związanych z nieruchomościami mieszkalnymi. To przez jej pryzmat należy ocenić, czy bank z obowiązków tych się wywiązał. Rozporządzenie BMR nakłada obowiązki informacyjne na administratorów wskaźników referencyjnych, którzy publikują lub udostępniają główne elementy metodologii każdego wskaźnika, który dostarczają (w Polsce jest to obecnie GPW Benchmark S.A.). Bank może odsyłać konsumenta do tych informacji. Ewentualne dodatkowe wyjaśnienia banku nie mogą jednak przedstawiać zniekształconego obrazu wskaźnika referencyjnego.
- czy zapisy umowy dotyczące zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR można traktować jako stojące w sprzeczności z wymogami dobrej wiary i powodujące znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta, z uwagi na niewłaściwe poinformowanie konsumenta odnośnie narażenia na ryzyko zmiennej stopy procentowej. Chodziło zwłaszcza o brak wskazania, w jaki sposób ustala się WIBOR i jakie wątpliwości są związane z brakiem jego transparentności oraz o nierównomierny rozkład a na strony umowy. Zgodnie bowiem z dyrektywą 93/13/EWG, warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, uznaje się za nieuczciwe, jeśli - stojąc w sprzeczności z wymogami dobrej wiary - powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta, TSUE orzekł iż
jeśli w chwili zawarcia umowy - wskaźnik WIBOR można uznać za zgodny z rozporządzeniem BMR, to ani brak poinformowania kredytobiorcy o pewnych szczególnych cechach tego wskaźnika (jak np. o tym, że bank jest jednym z tych przekazujących dane wykorzystywane do ustalenia WIBOR), ani same te szczególne cechy nie nadają analizowanemu warunkowi umownemu nieuczciwego charakteru.
- czy art. 6 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 zdanie drugie oraz art. 2 dyrektywy należy interpretować w ten sposób, iż w przypadku uznania za nieuczciwe postanowienia umownego dotyczącego zmiennego oprocentowania w oparciu o WIBOR możliwym jest dalsze funkcjonowanie umowy, w której wysokość oprocentowania kwoty kapitału kredytu będzie się opierała na drugim składniku ustalającym wysokość oprocentowania zawartym w umowie, to jest stałej marży banku, co spowoduje zmianę oprocentowania kredytu ze zmiennego na stałe Art. 6 ust. 1 dyrektywy przewiduje bowiem, że nieuczciwe warunki w umowach z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków. To o tyle istotne, gdyż zgodnie z art. 69 ust. 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. z 2026 r. poz. 38) w umowie o kredyt hipoteczny należy zawrzeć sposób i warunki ustalania stopy procentowej, na podstawie której jest obliczana wysokość rat kapitałowo-odsetkowych. Gdy strony nie uzgodniły stałej stopy oprocentowania, to sposób ustalania stopy procentowej określa się jako wartość wskaźnika referencyjnego oraz wysokość marży TSUE nie zajął w tym zakresie stanowiska .